یکشنبه‌های داستان l گزارش جلسۀ ۲۱ خرداد ۱۴۰۲

شهرستان ادب: جلسات یکشنبه‌های داستان شهرستان ادب، از جلساتی است که به طور منظّم و هفتگی، در محلّ مؤسّسه برگزار می‌شود و به داستان‌خوانی و نقد داستان اختصاص دارد. آنچه در ادامه می‌خوانید گزارش جلسۀ 21 خرداد 1402 است.

در این جلسه، داستانی دیگر از مجموعه داستان «بیست‌ویک داستان از نویسندگان معاصر فرانسه» (پالاس هتل تاناتوس، نوشتۀ آندره مورا) از نظر پیوند عناصر داستان بررسی شد. سیّدعلی موسوی ویَری، در ابتدا، عامل پیوند اجزای داستان را مشخّص کرد و بر همین اساس، به نشانه‌های پیرنگ، شخصیت‌پردازی، زاویه‌دید، مکان و زمان و زبان در نسبت با این عامل پیوند پرداخت. در بخشی از این صحبت‌ها، موسوی ویَری دربارۀ مکان داستان گفت: «عنصر مکان، در این داستان، ارتباط معناداری با عامل پیوند اصلی دارد. به عبارت دیگر، اگر عامل پیوند اجزای داستان را گزارۀ «خودکشی مایۀ رهایی از زندگی است» در نظر بگیریم، مکان در ابتدای داستان، هم بهانۀ ورود به داستان اصلی (ورشکشتگی اقتصادی و عاطفی ژان مونیه) به شمار می‌رود، در پایان نیز، مکانِ هتل و توصیفاتی که نویسنده از آن‌ها ارائه می‌دهد، به نوعی بازنمایی همان رهایی است که در عامل پیوند بدان اشاره شده، هرچند، با نوعی فریب‌کاری همراه باشد. به عبارت دیگر، این فریب‌کاری، از سویی مسئولیت‌های احتمالی را از هتل‌داران سلب می‌کند و از سوی دیگر، دغدغه‌های مذهبی ژان مونیه را نیز حل می‌کند.»
در ادامه، اعضای دیگر جلسه نیز در این باره بحث و گفتگو کردند. محمّدقائم خانی در جمع‌بندی این صحبت‌ها، تا حدودی با صحبت‌های موسوی و دیگران موافق بود. او علاوه بر مباحث مطرح‌شده در جلسه، معتقد بود که عامل اصلی پیوند در این داستان، به نوعی تجارت بر سر مردن آدم‌هاست و نشانه‌های دیگر عناصر هم مبتنی بر همین تجارت است.
در بخش دوم جلسه، داستانی از سیّدعلی موسوی ویَری بررسی شد با نام «صداهای آقای شربتی». اعضا به بیان ایراداتی دربارۀ این داستان پرداختند، از جمله پایان شتاب‌زدۀ داستان، نامشخّص بودن مشکل آقای شربتی و ضعف شخصیت‌پردازی خود راوی که به دنبال آقای شربتی افتاده بود. نکاتی هم از جنبه‌های مثبت داستان گفته شد که عبارت بودند از شروع خوب و جلب توجّه مخاطب و فضاسازی مناسب داستان. در پایان جلسه نیز برخی اعضا، پیشنهادهایی برای بازنویسی داستان ارائه دادند.