موسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب
Menu
با حضور محمدرضا شرفی خبوشان، علی‌اصغر عزتی‌پاک، منیژه آرمین، مجید اسطیری و علیرضا سمیعی

بیست‌وپنجمین میزگرد بوطیقا: سیمین دانشور و ضرورت بازخوانی رمان سووشون

بیست‌وپنجمین میزگرد بوطیقا: سیمین دانشور و ضرورت بازخوانی رمان سووشون

شهرستان ادب: بیست و پنجمین میزگرد از سری میزگردهای آزاد ادبی بوطیقا در مؤسسه‌ی شهرستان ادب برگزار شد و محمدرضا شرفی خبوشان، علی‌اصغر عزتی‌پاک، منیژه آرمین، مجید اسطیری و علیرضا سمیعی درباره‌ی سیمین دانشور و ضرورت بازخوانی رمان سووشون به گفتگو پرداختند: سمیعی: رمان ایرانی از زمانی‌که مراغه‌ای و طالبوف و آخوندزاده اولین تجربه‌های خود را رقم زدند، راه‌های زیادی رفت. گاهی بر مسائل سیاسی تکیه زد؛ وقتی به ایران و سنت‌هایش بازگشتی ناسیونالیستی داشت. زمانی منتقد اخلاق عمومی ایرانی شد، در زمانی به موضوع زن پرداخت که بسیار اهمیت داشت و هنوز حساسیت ویژه‌ای دارد و در دورانی هم به بررسی زخم‌های درونی آدمی و یا انسان ایرانی توجه کرد. در هرمورد تجربه‌هایی داریم، اما وقتی سووشون را می‌خوانیم حس می‌کنیم تمام آن‌چه ادبیات داستانی جداجدا گفته، حالا در یک‌اثر متجلی شده و البته درشتی‌ها و خام‌دستی آثار گذشته را ندارد. عزتی: سووشون مهم‌ترین رمان فارسی تا به امروز است. این سومین‌بار است که من این‌رمان را می‌خوانم و برای سومین‌بار حالم را منقلب‌تر از دفعات پیش می‌بینم. سووشون به معنای درست کلمه رمانی است که با خواننده و زمانه گفت‌وگو می‌کند. اثری است که تبارش روشن است و جغرافیا و هویت مشخص دارد و با موضعی روشن و صریح در مقابل مسائلی که ایران جدید با آن روبه‌رو بوده، حرف می‌زند. من متحیرم که چرا داستان‌نویسی راه سووشون را ادامه نداد؛ در قصه‌گویی و دغدغه‌مندی و نگاه کلان. این‌کتاب، به اثری مثالی تبدیل شده که غرزنی مألوف نویسندۀ ایرانی در آن راه ندارد و کاری است حماسی. خانم دانشور در این‌اثر به شکلی عمیق به مسائل ایران روزگار خودش اندیشیده و گاه حتی متأثر از این‌اندیشۀ عمیق، وقایع مهم پیش‌رو را پیش‌گویی هم کرده است. شرفی خبوشان: سووشون اثر مهمی در تاریخ رمان فارسی، بلکه در تاریخ ادبیات ماست؛ زیرا از همۀ امکانات فرهنگی و تاریخی ایرانی و تجربه‌های قصه‌گویی ما استفاده کرده و آن را با دانش داستان‌نویسی نوین آمیخته است. می‌دانیم که دانشور با رمان اروپایی و آمریکایی و روسی آشنایی داشته و ترجمه‌هایی هم دارد. به‌علاوه با یک‌داستان‌نویس زندگی می‌کرده،  اما نمی‌توان گفت آبشخور روایی وی تنها هنر داستان‌نویسی غربی است. دقت و توجه او به متون کلاسیک و آشنایی‌اش با نظریات زیبایی‌شناسی ایرانی و توجه‌اش به میراث عرفانی باعث‌شده از بافت و شیوۀ روایی قصه‌های عرفانی استفاده کند. به‌همین‌خاطر همان‌قدر که داستان او سیاسی و ضداستعماری است به‌همان‌اندازه عرفانی هم هست. او به‌واسطۀ رمان‌نوشتن در زمانۀ خود قرار دارد، ولی توجهی که به گذشته داشت باعث می‌شد اصیل باقی بماند. سمیعی: این در زمانه‌بودن گویا باعث‌شده همۀ حرفهای پیشین را به‌نحو درست و زایایی درون خود جمع کند. اسطیری: در سووشون ما با یک‌رمان ضداستعماری تمام‌عیار روبه‌رو هستیم که نویسنده با بیان هنری از راه‌های مختلف سعی کرده نفوذ و خرابکاری انگلیسی‌ها را مورد اشاره قرار دهد. درگیری اصلی رمان که خرید غله از ملاکان و زمین‌داران برای قشون انگلیس است. از جنبۀ سیاسی و کنش‌های شخصیت «سرجنت زینگر» و خانم «حکیم» و کشیشی که می‌خواهد «کلو» را مسیحی کند، هرکدام به شکلی توجه ما را به نقش فرهنگی انگلیسی‌ها جلب می‌کنند. مخصوصاً اشاره به ...

ادامه مطلب