موسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب
Menu
جشنواره خاتم
«خاتم»ی برای شروع | علی ششتمدی
پروندۀ شهرستان ادب ویژۀ جشنوارۀ خاتم
«خاتم»ی برای شروع | علی ششتمدی
دِین ادبیات به دینِ خاتم |  زیبا مدبر
پروندۀ شهرستان ادب ویژۀ جشنوارۀ خاتم
دِین ادبیات به دینِ خاتم |  زیبا مدبر
صد مثلث و ذهن یک دانشجوی فلسفه | جمال کدخداپور
پروندۀ شهرستان ادب ویژۀ جشنوارۀ خاتم
صد مثلث و ذهن یک دانشجوی فلسفه | جمال کدخداپور
عیاری خاتم‌المرسلین، عیار ایمان | مهدی طهماسبی
پروندۀ شهرستان ادب ویژۀ جشنوارۀ خاتم
عیاری خاتم‌المرسلین، عیار ایمان | مهدی طهماسبی
سیرۀ نبوی‌‌ و داستان مدرن | علیرضا سمیعی
پروندۀ شهرستان ادب ویژۀ جشنوارۀ خاتم
سیرۀ نبوی‌‌ و داستان مدرن | علیرضا سمیعی
رمان، تاریخ، اسطوره | محمد قائم‌خانی
پروندۀ شهرستان ادب ویژۀ جشنوارۀ خاتم
رمان، تاریخ، اسطوره | محمد قائم‌خانی
انتظار داریم معتقدان به پیامبر اسلام، لااقل به اندازۀ دشمنان ایشان برایشان کار هنری انجام دهند
گفتگو با علی‎اصغر عزتی‎پاک دربارۀ جشنواره خاتم و داستان‎نویسی برای پیامبر اسلام (ص)
انتظار داریم معتقدان به پیامبر اسلام، لااقل به اندازۀ دشمنان ایشان برایشان کار هنری انجام دهند
صفحه 1 از 2ابتدا   قبلی   [1]  2  بعدی   انتها   
پروندۀ شهرستان ادب ویژۀ جشنوارۀ خاتم

رمان، تاریخ، اسطوره | محمد قائم‌خانی

رمان، تاریخ، اسطوره | محمد قائم‌خانی
شهرستان ادب: در اولین صفحه از پروندۀ شهرستان ادب ویژۀ جشنوارۀ خاتم، مطلبی می‌خوانیم از محمدقائم خانی، نویسنده و منتقد. او در این مطلب، رابطۀ رمان، اسطوره و تاریخ را بررسی کرده است.    نوشتن از ارتباط رمان با تاریخ و اسطوره، سخت است؛ به آن دلیل که سنت فکری ما با هر سۀ این مفاهیم، بیگانه است. جدایی سنت ادبی ما (که در زبان فارسی، شکل گرفته) از سنت فکری ما (که در زبان عربی، رشد پیدا کرده)، باعث شده است غالب اندیشمندان ما تفکری بنیادین در رابطه با موضوعاتی این‌چنینی نداشته باشند. و حتی اگر هستند افراد معدودی که درگیر چنین موضوعاتی شده‌اند، به علت جداافتادگی از جریان اصلی، مباحث‌شان در حاشیه مانده و به مسألۀ اصلی و فراگیر تفکر، تبدیل نشده است. تنها در دوره جدید، آن هم در میان متفکران نیمۀ دوم قرن بیستم است که تاریخ، یکی از مداخل مهم تفکر ما شده و ضرورت توجه به مسألۀ «زمان» و «روایت»، درک شده است. بیگانگی سنت ما با سه مفهوم روایت، تاریخ، اسطوره، و مفاهیم مرتبط با آن، ورود متفکرانه به این حوزه را سخت کرده و یا به ورطۀ ترجمه‌زدگی انداخته است. در عین حال، فشار صحنۀ عمل و مدیریت فرهنگی بعد از انقلاب، ما را به کارهای پرتکرار به ظاهر تاریخی کشانده و ملغمه‌ای از انواع توجهات به تاریخ را وارد رمان، تئاتر و سینمای ما کرده است. این فشارها و تولید آثار، عمدتأ سفارشی در کنار ضعفِ نسبت برقرار کردن تفکر ما با تاریخ، بیش از پیش ما را دچار آشفتگی و اضطرار کرده و به تصمیمات عجیب و غریب بی‌مبنا کشانده است. بنابراین به نظر می‌رسد توجه به مقولاتی چون روایت، تاریخ و اسطوره، یکی از ضروریات حوزۀ نظریه‌پردازی رمان ایرانی است تا راهی عاجل و البته عمیق پیش روی ادبیات داستانی، نمایشنامه و فیلمنامه بگذارد.    «زمان»، مقوم متن روایی هرچند رمان و داستان کوتاه، کامل‌ترین بروز روایت در دنیای جدید هستند، ولی روایت اعم از ادبیات داستانی، نمایشنامه، فیلمنامه، گزارش، خاطره و موارد مشابه است. پس احکامی که دربارۀ رابطۀ روایت با تاریخ و اسطوره گفته می‌شود، دربارۀ همۀ مصادیق گفته شده، از آن جهت که روایت هستند، درست است (فعلأ بقیۀ جهات که مختص هر کدام است، مدنظر نیست). بنیان همۀ این مصادیق، بر تقسیم سه‌گانۀ ارسطو نهاده شده است. درواقع می‌توان ادعا کرد هر متنی که بدون سلسلۀ شروع، میانه، پایان، قابل ارائه نباشد، متنی روایی است. در متون روایی، «زمان» مقوم متن است و نه یکی از اجزای آن، (پس مسأله، شکل زمان‌مند پیدا کردن هر متنِ در دسترسی نیست، بلکه شکل‎یافتن متونِ زمان‌مند است.). کنار گذاشتن زمان از متن روایی، به معنی نابودی «روایت» است، در حالی که در متون دیگر، چنین اتحادی وجود ندارد. در نوشتۀ حاضر، تأکید بر ادبیات داستانی، به عنوان ظهور کامل متن روایی است و به عنوان نمایندۀ این دسته از متون در نظر گرفته می‌شود، هرچند بسیاری از ویژگی‌های آن، برآمده از ماهیت روایی آن نیست.   تاریخ و تحقق حقیقت و اما تاریخ! تاریخ را باید در نسبت حقیقت و زمان پیدا کرد. می‌توان آن را حقیقت متحقق در زمان نامید، اما به شرطی که «تحقق» را برابر با «مصداق یک امرِ کلی» بودن، تلقی نکنیم. تحقق حقیقت در زمان، غیر از رابطۀ مصداقی امر جزئی با امر کلی است. در این رابطه، که توضیح تحقق خارجی یک مفهوم است، «زمان» و در نتیجه، «معنی» حضور ندارد. درحالی که تحقق زمان‌مند حقیقت، به تاریخ، معنی می‌دهد. باید توجه داشت که این تلقی از تاریخ، غیر از فهم عمومی تفکر ما از تاریخ اصطلاحی است. اصطلاح ...
ادامه مطلب