حلقه‌ی آفتابگردان‌های مشهد همراه با بررسی «گزیده اشعار علی معلم»

شهرستان ادب: چهارشنبه ٢۸ خرداد ٩٣ جلسه‎ی شعر آفتابگردان‎های مشهد (انجمن ادبی شهرستان ادب در مشهد) به رسم هرهفته ابتدا با شعرخوانی چند شاعر آغاز شد. آقایان سید ابوالفضل مبارز،  سید مسلم موسوی و جواد شیخ الاسلامی شاعرانی بودند که در ابتدای جلسه به شعرخوانی پرداختند.

سپس بخش ویژه‎ی جلسه‎ی این هفته که معرفی و بررسی کتاب گزیده اشعار استاد معلم بود با سخنان جناب آقای محمد نوراللهی یکی از گردآورندگان این اثر آغاز شد.

او با اشاره به نکاتی درباره‎ی شعر استاد معلم، بر هدفمند بودن به‎کار بردن کلمات پرتکلف در این اشعار تاکید کرد و با بیان مثالی به تشریح این که چطور آوردن یک کلمه در شعر تمام گذشته را به زمان حال منتقل میکند پرداخت.

نوراللهی با اشاره به مثنوی شب‎های استاد معلم که در فضایی ضد نحل فلسفی که نمایانگر خودبینی و خودرایی آدمیان‎اند سروده شده است افزود: مثلا استاد معلم با آوردن کلمه‎ی «وحل» به معنای گل و لای و منجلاب، به دو زمینه‎ی دیگر نیز راه برده است.

اشرفت گفت و به بل‎هم اضل افتادت راه

از اخص تا به کدامین وحل افتادت راه

نخست خاقانی در آن قصیده‎ی معروف ضد فلسفه‎اش :

" وحل گمرهیست بر سر راه

دوم: حکایتی تذکره الاولیای عطار است از حال ابوحنیفه :

«نقل است که روزی می‌گذشت. کودکی را دید که در گل مانده بود.

گفت: گوش دار تا نیفتی.

کودک گفت: افتادن من سهل است. اگر بیفتم تنها باشم. اما تو گوش دار که اگر پای تو بلغزد همه مسلمانان که از پس تو درآیند بلغزند و برخاستن همه دشوار بود.

امام از حذاقت آن کودک عجب آمد و در حال بگریست و با اصحاب گفت: زینهار اگر شما را در مسئله ای چیزی ظاهر شود و دلیلی روشنتر نماید، در آن متابعت من مکنید»

سپس محمدکاظم کاظمی با اشاره به مقدمه‎ای که بر این اثر نگاشته است به بیان دشواری‎های جمع‎آوری بعضی از اشعار این کتاب و معنی بعضی از کلمات به کار رفته در شعرها پرداخت.

او با بیان اینکه در بعضی موارد ما درباره‎ی یک کلمه به اندازه یک مقاله بحث کرده‎ایم افزود: مثلا در یک شعر استاد معلم در یک نسخه‎ی چاپی رجعت سرخ ستاره کلمه‎ی "مردی" و در یک چاپ دیگر "مردمی" آمده بود. ما  در تردید بودیم که کدامیک صحیح است و چون دسترسی به استاد معلم سخت بود، در بسیاری از موارد این مشکلات را با بحث بین خودمان حل می‎کردیم تا اینکه بالاخره به یک نتیجه می‎رسیدیم. البته وقتی کار کتاب تمام شد و به رویت استاد معلم رسید ایشان یا آن نتیجه‎ی مارا تایید می‎کردند یا در مواردی اگر اشتباه بود توضیح می‎دادند که این اشتباه است.

یوسف بینا شاعر و منتقد خراسانی با بیان نکاتی به صحبت درباره‎ی شعر استاد معلم پرداخت. او با ابراز خرسندی از چاپ چنین مجموعه‎ی کاملی از اشعار استاد معلم که در بعضی موارد دسترسی به آنها ممکن نبود از شعر استاد معلم به عنوان شعر ماندگار و نمونه‎ی خوب شعر برجسته‎ی معاصر یاد کرد. وی با اشاره به چهار محور اساسی جایگاه تاریخ ادبیاتی، زبان و فرم شعر، ویژگی‎های محتوایی و مخاطبان شعر استاد معلم به تشریح این محورها پرداخت.

در ادامه ابوطالب مظفری یکی دیگر از دست اندرکاران تهیه‎ی این اثر در سخنانی شعر استاد معلم را شعری متمایز دانست و به بیان این ویژگی پرداخت. او شعر معلم را هم از جهت محتوا، جهان‎بینی و اندیشه  و هم از جهت فرم ظاهری و استفاده از امکانات غزل و قصیده در مثنوی متمایز دانست و افزود : شعر امروز ما از جهت تجربیات بیانی متفاوت، شعر فقیری است، و این خالی  بودن شعر از تجربیات بیانی متفاوت شعر را به دنیای بی رنگ و تکرار می‎برد. چیزی که شعر معلم را متمایز می‎کند همین تجربیات بیانی متفاوت است. یعنی استفاده از فضاهای متفاوت در شعر،  تفسیر ذوقی پدیده‎ها، وارد شدن در فضای حرفه‎ای خاص مثل حرفه‎ی پهلوانی، چوپانی و...، عدم اکتفا به بیان تجربه‎ی صرف و وارد کردن تفکر شاعرانه در شعر است.

در ادامه عابس قدسی مدیر انتشارات سپیده باوران ضمن تشکر از گردآورندگان این اثر در سخنانی کوتاه به بیان نکاتی درباره‎ی روند تولید این کتاب پرداخت.

سپس محمد کاظم کاظمی  با خواندن ابیاتی از استاد معلم جلسه را به پایان برد.

من از نهایت ابهام جاده می آیم

هزار فرسخ سنگین پیاده می آیم