موسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب
Menu
به قلم «علی ششتمدی»

روایت خاص برای مخاطب خاص | یادداشتی بر رمان نوجوان «موهای تو خانۀ ماهی‌هاست»

07 دی 1399 17:11 | 0 نظر
Article Rating | امتیاز: با 0 رای
روایت خاص برای مخاطب خاص | یادداشتی بر رمان نوجوان «موهای تو خانۀ ماهی‌هاست»

شهرستان ادب: ستون داستان سایت شهرستان ادب را با یادداشتی از «علی ششتمدی» بر رمان نوجوان «موهای تو خانۀ ماهی‌هاست» اثر «محمدرضا شرفی‌خبوشان» به‌روز می‌کنیم:

روی کتاب نوشته شده: «رمان نوجوان»، اما پیچیدگی قصه و عمق شخصیت‌ها، همچنین کیفیت تصاویر قصه به شکلی است که با درک ما از «نوجوان» اندکی تفاوت دارد. این نوجوان از آن‌ها است که «بازی تاج‌وتخت» می‌بیند و «سرنوشت» بازی می‌کند و ترس‌های پدر و مادرش برایش خنده‌دار است و معادلات پیچیده ذهن آن‌ها، برایش بسیار ساده!

«موهای تو خانه ماهی‌هاست» قصه‌ای متفاوت با آنچه به‌عنوان ادبیات نوجوان می‌شناسیم ارائه می‌دهد. نوجوانِ داستان از همان ابتدا، حسابی زخمی شده و در نی‌زاری پر از خشونت، چشم باز می‌کند! دختری اثیری می‌بیند و تصاویر خیال و واقعیت چنان در هم می‌آمیزند که تفکیک آن‌ها، کار ذهن‌های ساده نیست! حتی شاید نوجوان امروز، فهم بهتری از بزرگ‌ترهای نسل قبلی، در مورد این داستان به دست آورد! تصاویر هم هرچند به قول اهالی سینما «18-» هستند و سرهای بریده و جسدهای عرباًعربا، به‌وضوح ترسیم می‌شوند، اما داستان از نقل و ارائۀ آن‌ها برای دایره مخاطب خود، ابایی ندارد.

نثر کتاب هم مخاطبش را به اتهام «نوجوانی» دست‌پایین نمی‌گیرد! سعی نمی‌کند با تلطیف ادبیاتش و با ساده‌گویی، خود را با آن نوجوان همراه کند، بلکه او را کاملاً جدی می‌گیرد و با ادبیّت قوی، به نقل آنچه می‌خواهد می‌پردازد. قلم گیرای کتاب، حتی فارغ از ماجرا، مخاطب را تا صفحه آخر می‌کشاند!

قصه از سه روایت هم‌عرض تشکیل شده که یکی از آن‌ها، در حوزۀ خیال شکل می‌گیرد. اولی مربوط به یک واقعه در زندگی شخصی راوی (جدال با حسن مش‌رحیم)، دومی یک چالش اجتماعی که تمام اهالی روستا و شهر و در واقع تمام کشور را درگیر می‌کند (هتک حرمت ساحت مرجعیت) و سوم حضور دختر غاضریه از عمق تاریخ، در مقابل چشمان راوی است. این سه روایت مدام در هم گره می‌خورند و در نقاط خاصی با هم تقاطع دارند؛ به تعبیری، سعی می‌کنند هم‌دیگر را تأیید کنند. دختر غاضریه با شبیه‌سازی وقایع سیاسی روز با روایت خونین تاریخ شیعه و در کنار آن جنگ کودکانۀ ظالم و مظلوم با یک روایت شخصی، ابعاد خیزش عظیم مردمی در حمایت از امام خمینی (ره) را برای مخاطب نوجوان قصه، قابل‌درک می‌کنند.

مهم‌ترین نکته ساختاری در روایت این کتاب، نقش «اتفاق»ها است. در بخشی از کتاب هم بازی با واژۀ «معجزه» می‌خواهد همین چالش مهم را عنوان کند. سه واقعه به‌صورت اتفاقی هم‌زمان می‌شوند، راوی بارها به‌صورت اتفاقی دچار مشکل می‌شود، به‌صورت اتفاقی هم از آن رهایی می‌یابد، شخصیت‌ها مثل سقا، پیرزن و... به‌صورت اتفاقی با راوی روبرو می‌شوند و او را به محوری مهم از ماجرایی که به او ارتباط مستقیمی ندارد، تبدیل می‌کنند. اعلامیه‌های امام (ره) اتفاقی به دست معلم می‌افتد و... اما درون‌مایه داستان این نکتۀ مهم است که هیچ‌کدام از این‌ها «اتفاقی» نیست! تعبیر معجزه را هم به‌صراحت به آن اطلاق نمی‌کند اما با نمایشی که از وقایع ارائه می‌دهد، آن‌ها را زنجیره‌ای از چیزهای معنادار و برنامه‌ریزی‌شده معرفی می‌کند.

شخصیت‌ها، از اتفاقات تعجب نمی‌کنند چون همه به‌خوبی درک می‌کنند که معنایی پشت آن‌ها هست. عاقبتِ داستان، سه روایت موازی در نقطه‌ای طلاقی می‌کنند که شباهت زیادی به نقل‌های دختر اثیری قصه دارد.

این داستان نه‌فقط برای نوجوانان که برای بزرگ‌ترها هم خواندن دارد. بزرگ‌ترهایی که البته بتوانند با عنصر «خیال» در جهان کودکی به‌خوبی کنار بیایند.

کانال شهرستان ادب در پیام رسان ایتا کانال بله شهرستان ادب کانال تلگرام شهرستان ادب
تصاویر پیوست
  • روایت خاص برای مخاطب خاص | یادداشتی بر رمان نوجوان «موهای تو خانۀ ماهی‌هاست»
امتیاز دهید:
نظرات

تنها کاربران ثبت نام کرده مجاز به ارسال نظر می باشند.
در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.
تازه ها
کوله‌باری داغ | شعری از کتاب «مرور پنجره‌ها» سرودۀ «سیدوحید سمنانی»
به مناسبت شهادت حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها

کوله‌باری داغ | شعری از کتاب «مرور پنجره‌ها» سرودۀ «سیدوحید سمنانی»

فراخوان ثبت نام در پنجمین دوره آزاد آموزشی «زنگ شعر»
دفتر شعر شهرستان ادب برگزار می‌کند:

فراخوان ثبت نام در پنجمین دوره آزاد آموزشی «زنگ شعر»

ملکۀ جنایت | مصاحبه‌ای خیالی با «آگاتا کریستی»
به مناسبت سالروز درگذشت ایشان با ترجمۀ «سونیا محسنی»

ملکۀ جنایت | مصاحبه‌ای خیالی با «آگاتا کریستی»

نجوا | شعری از شهید «محسن فخری‌زاده»
شبی با یار در ساحل غنودن

نجوا | شعری از شهید «محسن فخری‌زاده»

پروازی سرخ | چهار رباعی از سیدیعقوب کریمی
برای شهیدان حادثه هواپیمایی اوکراین

پروازی سرخ | چهار رباعی از سیدیعقوب کریمی

بیشتر