«برف نو! برف نو! سلام! سلام!» | احمد شاملو

شهرستان ادب: دیروز و امروز ابرهای برف‎آور بسیاری از شهرهای ایران را درنوردیدند، آن‎هم غیرمنتظره و سرزده و در فصل پاییز. این روزها برای شاعران روزهای یادآوری شعرهای زیبای ادبیات فارسی برای این هدیۀ روشن خدایی «برف» است.

نخستین مطلب پروندۀ ویژۀ شهرستان ادب درمورد «برف‎سروده‎ها» را با شعری کلاسیک و متفاوت از شاعر نوگرای معاصر احمد شاملو (الف. بامداد) آغاز می‎کنیم.

 این شعر در قالب غزل سروده شده است و لحنی قصیده‎وار دارد. زبان و موسیقی این شعر تا حد زیادی یادآور حال و هوای شعرهای کهن پارسی است و نشان از مطالعه و انس شاعر با ادبیات دیرین ایران دارد، هرچند در گفتار این نویسنده به بسیاری از این گنجینه‎ها طعنه و کم‎لطفی شنیدیم. از جمله درمورد شاعر بزرگ ایرانی حافظ، حال آنکه او نیز بر سر همین سفره نشسته است و تفاوتش با بسیاری از روشنفکران پس از خود که کارشان درنگرفت نیز همین است. برای مثال ساخت موسیقایی سطر نخست این غزل شاملو را مقایسه کنید با ساخت موسیقاییِ این سطر از حافظ: «مرحباً! مرحباً! تعال! تعال!» (در غزلی با مطلع «خوش خبر باشی ای نسیم شمال» که همین سطر هم باز شباهت‎های ساختاری و محتوایی با مطلع شاملو دارد.)

بگذریم از این ماجرا و برویم سراغ بازخوانی غزل زیبای شاملو برای برفِ نو:

برف نو! برف نو! سلام! سلام!
بنشین، خوش نشسته ای بر بام

پاکی آوردی _ای امید سپید!_
همه آلودگی ست این ایام

راه شومی ست می‎زند مطرب
تلخ‎واری ست می چکد در جام

اشک‎واری ست می‎کشد لبخند
ننگ‎واری ست می‎تراشد نام

شنبه چون جمعه، پار چون پیرار
نقش هم رنگ می‎زند رسّام

مرغ شادی به دام‎گاه آمد
به زمانی که برگسیخته دام

ره به هموار جای دشت افتاد
ای دریغا که بر نیاید گام

تشنه آن جا به خاک مرگ نشست
کآتش از آب می کند پیغام

کام ما حاصل آن زمان آمد
که طمع برگرفته‎ایم از کام

خام سوزیم الغرض، بدرود!
تو فرود آی برف تازه، سلام!