گل سرخ را خمیر کردند! | خاطره ای از عبدالرحیم جعفری

شهرستان ادب: بعضی از آثار نادر ابراهیمی در حوزۀ کودک و نوجوان، توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شدند. عبدالرحیم جعفری رئیس انتشارات امیرکبیر، از انتشار یکی از این آثاری که با نظارت و مشورت نادرابراهیمی نوشته شده بود (ما بوتۀ گل سرخ را بیدار می‌کنیم) و پس از انتشار توقیف شد، خاطره‌ای نقل کرده است که با یکدیگر می‌خوانیم:

«آقای شکور لطفی با نظارت نادر ابراهیمی کتابی برای بچه‌ها نوشته بود به نام «ما بوتۀ گل سرخ را بیدار می‌کنیم». برای این کتاب، وقت و زحمت و هزینۀ زیادی به کار برده شد؛ نقاشی‌ها، لیتوگرافی و حروفچینی، چاپ چند رنگ روی کاغذ گلاسه در نهایت زیبایی و ذوق و نفاست، که در تیراژ پنج هزار جلد چاپ شده بود. ولی کتاب پس از چاپ، مایۀ دردسر شد. در سال 1352 گروهی را محاکمه کردند به این اتهام که گویا خواسته بودند ولیعهد را بربایند؛ زعمای این گروه، خسرو گلسرخی و کرامت دانشیان بودند که اتفاقاً صحنه‌هایی از محاکمات آن‌ها را هم قبل از انقلاب در تلویزیون به نمایش گذاشتند.

من پیش از دستگیری و محاکمۀ گلسرخی، قرارداد کتاب «ما بوتۀ گل سرخ را بیدار می‌کنیم» را با نویسنده‌اش امضا کرده بودم و کتاب چند ماه پس از اعدام گل سرخی آمادۀ نشر شد و نسخه‌ای از آن را برای صدور اجازۀ نشر به ادارۀ نگارش فرستادیم. مدتی گذشت تا روزی در دفتر کارم نشسته بودم که خبر دادند ادارۀ اطلاعات شهربانی کتاب را توقیف کرده! به بخش مطبوعات شهربانی مراجعه کردم. مسئولش سرهنگی بود که نامش را فراموش کرده‌ام. جریان را از او جویا شدم، پاسخ قانع‌کننده‌ای نشنیدم؛ بی‌اختیار آهنگ صدا را بالا بردم: «این کتاب که چیزی ندارد، کتاب بچه‌هاست!» سرهنگ گفت: «بله، حق با شماست، ولی همکاران ما معتقدند که این کتاب در تجلیل از خسرو گلسرخی است!» ماتم برد! پرسیدم: «به چه دلیل؟» گفت: «خب دیگر! از اسمش پیدا است؛ «بوتۀ گل سرخ» قطعاً بی‌ارتباط نیست!»

سبحان الله! آدم چه بگوید؟ در کشوری که کار فرهنگ را به سرهنگ می‌سپارند، چه می‌توانی بگویی؟ با این استنباط و این شیوۀ استدلال چه می‌شود کرد و چه می‌توان گفت؟ «بوتۀ گل سرخ» را هم بردند و خمیر کردند.