یادداشت حمیدرضا اکبری شروه بر «در آفریقا همه چیز سیاه است»

شهرستان ادب: حمیدرضا اکبری شروه شاعر و پژوهشگر به تازگی یادداشتی را در وبلاگ خود درباره کتاب «در آفریقا همه چیز سیاه است» منتشر کرده است که در ادامه می‎خوانید.

«ته سیگار را زیر پا له می‎کنم. از صدای پایم سربازی هراسان بر می‎گردد طرفم، سرنیزه‎ای دستش است. دارد چهار چنگولی سنگرش را گودتر می‎کند. وقتی راه می‎افتم هن و هن اش را پشت سرم می‎شنوم.» (ص- 9) با وجودی که موضوع اصلی این نوع ادبی جنگ و مسایل مربوط به آن است، اما رویکرد هر نویسنده‎ای به موضوع جنگ متفاوت می‎باشد . وقتی می‎گوییم ادبیات جنگ ما با چند موضوع سرو کار داریم. اول: موضوع جنگ و دیدگاهی که نویسنده از آن دارد. دوم: مسئله ادبیات و کار کرد آن و اینکه نویسنده چه انتظاری از ادبیات دارد .در کنارهم قرار گرفتن و تلفیق این چند مسئله ادبیات جنگ را بوجود می‎آورد و منجر به خلق آثاری در این مقوله می‎شود. بر این اساس هر یک از آثار داستانی با توجه به برخورد نویسنده با این دو معیار در گروه‎های متفاوتی قرار می‎گیرند .(رهگذر -170)

ساسان ناطق در این مجموعه با زبانی ساده و روایتی بی تکلف توانسته گوشه‎ای از جنگ هشت ساله را در دو جبهه خودی و عراقی باز خوانی داستانی نماید . ناطق در در زبان مجموعه اش توانسته با توجه به تفاوت در دستگاههای زبانی افراد کتابش به یک نظام زبانی معین برسد .بدین سان باید گفت : دستگاه زبانی راوی نیز در تفاوت با دستگاه‎های زبانی دیگر اشخاص در دل این مجموعه نهفته است.

در کل باید گفت هر اثر ادبی فشرده جهان زبانی مؤلف و تجلی کار کرد‎های گوناگون دستگاه زبانی خود اوست . در هر صورت نویسنده توانسته زبان روایی خود را حفظ کرده و از این چهار چوب ، دستگاه زبانی که برای خود تعریف کرده است خارج نزند . مطلب دیگر مضمون آثار می‎باشد که ابزاری برای بیان موضوع شده اند. و این مضمون در کلمات شکل گرفته و حاصلش داستان‎‎هایی ست که در عین سادگی از یک فضای یکدست برخوردار می‎باشد. آنچه باز مورد نظر من واقع شده است تحقق متن می‎باشد. البته یک متن واحد بالقوه می‎تواند به چندین شکل مختلف تحقق یابد و هیچ قرائتی هرگز نمی‎تواند این امکان بالقوه را به کلی به پایان برساند. چرا که هر فرد خواننده خلأ درون متن را به روش خودش پر می‎کند و بدین ترتیب سایر حالت‎های ممکن را حذف می‎کند. (کیت گرین و جیل لبیهات /ص 270)

«مرد عینک ته استکانی ، دست مالید پشت گردنش وگفت : من کمک آرپی جی زن ام یه ساعت پیش گفت می‎ره توالت اما هنوز نیومده! و ...» (ص-38) آنچه نیز باید بازگو نمایم در خوانش داستان‎های این مجموعه طبق نظر تحلیلگران وادی داستان، داستان‎ها در مسیری مشخص پیش می‎روند و این خود باعث گردیده است تأثیر خوبی بر ذهن خواننده بگذارد. ما رو در روی حوادثی می‎باشیم که به ترتیب توالی زمانی پشت سر هم قرار گرفته و خواننده را به انتها می‎رساند . داستان‎های خطی "در آفریقا همه چیز سیاه است" ؛ هرچند روایت و بازخوانی خاطرات سربازان عراقی می‎باشد اما همین شیوه خطی نویسنده بر تاثیرگذار بودن مجموعه بر مخاطب افزوده است .