پرونده-قیصر-امین-پور
در آمدی بر شعر ضداستکباری با یادی از قیصر امین‎پور
شهرستان ادب: سیزدهم آبان روز تسخیر لانۀ جاسوسی و مبارزه با استکبار جهانی است و این روز،  با فاصلۀ اندکی از هشتم آبان، سالگرد وفات قیصر امین‌پور قرار گرفته است. در این نوشتار، با مقدمه‌ای دربارۀ تعهد در شعر و وظیفۀ شاعر در قبال اجتماع و نگاهی به شعر ضد استکباری، اشاره‌ای کوتاه خواهیم داشت به چند شعر قیصر امین‌پور که صراحتاً رنگ ضد استکباری دارند. البته همان‌گونه که در پایان مطلب خواهد آمد اشارات ایهام‌وار و کنایه‌وار قیصر به موضوع استکبارستیزی، جابه‌جا در کتاب‌های وی وجود دارد که استخراج و تبیین آن‌ها، نیازمند تدقیق و تحقیق بیشتر است.   1- تعهد چیست؟ شاعر متعهد کیست؟ شاید تا کنون هیچ دو نفری بر سر تعریف شعر به توافق نرسیده باشند و این هیچ عجیب نیست. چه اینکه شعر هنوز تمام نشده است و روزاروز در حال تغییر است و تعریف امری این‌چنینی از سوی هر کسی، امری شخصی است و هر کس دیگری حق دارد آن را بپذیرد یا نپذیرد. از تعریف ابن‌سینا که گفت: «شعر کلام مخیلی است که از الفاظ و عبارات موزون و متساوی ساخته شده است» بگیرید تا تعریف شفیعی کدکنی که گفت: «شعر گره‌خوردگی عاطفه و خیال است که در زبانی آهنگین شکل گرفته است» و تا تعریف اخوان ثالث که گفت: «شعر محصول بی‌تابی انسان در لحظاتی است که در پرتو شعور نبوت قرار می‌گیرد» و تا همۀ تعریف‌های دیگری که گفته و شنیده شده است هر یک برخی از چیزهایی که دست کم عده‌ای شعر می‌دانند را پوشش می‌دهد و برخی دیگر را نه. نظامی عروضی در «چهار مقاله» اشاره دارد: «شاعری صناعتی است که بدان صناعت شاعر معنی خرد را بزرگ گرداند و معنی بزرگ را خرد و نیکو را در خلعت زشت بازنماید و زشت را در صورت نیکو جلوه دارد». پس شاعر هر که باشد و با هر درجه‌ای از زبان و اندیشه و عاطفه و خیال، با شعر خود می‌تواند عده‌ای را در مسیر اندیشه‌های خود قرار دهد یا دست کم، از مسیر اندیشگی خارج کند و یا دست کم‌تر، مخالفان اندیشۀ خود را به تحسین وادارد. اینکه فی‎المثل از زبان فلان شاعر، مدح بهمان پادشاهی که فسق و فجور او آشکار است می‌شنویم و می‌بینیم ممدوح را با معصومین هم‌طراز می‌کند و با این همه، باز هم به استادی و چیره‌دستی شاعر اعتراف می‌کنیم گواهی بر همین مدعاست. مسئله شعر و شاعر متعهد، نه مسئله‌ای جدید است و نه منحصر به ایران و اسلام. از دیرباز مبحث هنر برای هنر و هنر برای اجتماع و مباحثی از این دست در تمام مناطق شعرخیز جهان مطرح بوده است. دیدرو، نویسنده و فیلسوف فرانسوی، در دفاع از هنر مسئول در برابر اجتماع بیان می‌دارد: «هر آزاده‌مردی که قلم به دست می‌گیرد باید همت بر آن گمارد که عفاف را محبوب و فسق را منفور سازد». ساموئل جانسن انگلیسی نیز این‌گونه می‌گوید: «وظیفۀ نویسنده و شاعر همواره این است که دنیا را از آنچه هست بهتر کند». آنچه مسلم است این است که شعر بالأخره نقطۀ اتکایی دارد –هرچند لغزان- و اصولاً اصطلاح شعر متعهد تا حد زیادی حشو می‌نماید. حال، شاعر در یک جامعۀ توحیدی چه شرایطی دارد؟ این شاعر چه هدفی در قبال خلق و خداوند دارد؟ قرآن کریم شاعران مقبول درگاه الهی را این‌گونه معرفی می‌کند: «الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيرًا وَانتَصَرُوا مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُوا». یعنی آنان را با چهار ویژگی ایمان، عمل صالح، ذکر مدام خدا و ظلم‌ناپذیری از شاعران گمراه و گمراه‌کننده متمایز می‌کند.   2- ظلم‌ناپذیری در شعر عرب همان‌طور که اشاره شد عدم قبول ظلم و ستم و مقابله با مصادیق آن از وظایف شاعر متعهد به شعائر و آرمان‌های اسلامی است. اگر مصداق ظلم و ظالم را در جهان معاصر آمریکا، انگلیس، فرانسه و سایر دولت‌های استکباری و دست‌نشاندگان آنان بدانیم تقریباً هیچ کشوری از کشورهای اسلامی را نمی‌توان یافت که ردّ پای اشعار ظلم‌ستیزانه در آن مشهود نباشد. فلسطین، عراق، سوریه، یمن و مصر از جمله کشورهای عربی هستند که صدای اعتراض مردمانشان هیچ‌گاه فرونخفته است و شاعران این کشورها با سلاح معنوی خود، شعر، درصدد مبارزه و ترغیب و تشجیع مبارزین برآمده‌اند. از نزار قبانی، محبوب‌ترین شاعر عرب می‌خوانیم: «آي كودكان عرب! شماييد كه زنجيرها را مي‌گسليد از نسل درهم شكستۀ ما در گذريد كه چون پوست خربزه بي‌ارزشيم شما بذر باروري در زندگاني سترون ماييد كه شكست را در هم خواهيد شكست» یا در جای دیگر سالم یوسف جبران که به او لقب «شاعر الأرض و المقاومه» را داده‌اند این‌گونه از ظلم‌هایی که وطنش را محاصره کرده‌اند می‌گوید و از سکوت جامعۀ جهانی به فریاد می‌آید: «بگذار که جلاد قلبم را با خنجرش هزار پاره سازد بگذار با ابر سیاهش گونه‌هایم را بنوازد حتی از ترانه‌هایم برباید اما تلخ‌تر از همه ترحم شماست ای جهانیان! ترحم نمی‌خواهم مرحمت زیاد!»   3- شعر ضد استکباری در ایران ایران به عنوان یکی از مظلوم‌ترین کشورهای جهان، همواره آماج حملات همه‌جانبه و همه‌گونۀ دولت‌های استکباری بوده است. در این میان، شاعران معاصر ایرانی هیچ‌گاه از پای ننشسته‌اند و همواره دوشادوش مردم به مبارزه پرداخته‌اند. شعر دوران مشروطه از این نظر بسیار شاخص است و اشارات صریح و بی‌پروای شاعران –که خاص این دورۀ شعری است- به دُوَل استکباری وقت، فراوان است: «گویند که انگلیس با روس عهدی کرده‌ست تازه امسال کاندر پلتیک هم در ایران زین پس نکنند هیچ اهمال افسوس که کافیان این ملک بنشسته و فارغند از این حال کز صلح میان گربه و موش بر باد رود دکان بقال» (ایرج‌میرزا)  اگر شعر ضد استکباری را از مو...
ادامه مطلب
اینک پس از سالها... | یادداشتی از وحید سمنانی
در نهمین سالگرد درگذشت قیصر امین پور
اینک پس از سالها... | یادداشتی از وحید سمنانی
شعر ضدآمریکایی قیصر امین پور
در نهمین سالگرد درگذشت قیصر امین پور
شعر ضدآمریکایی قیصر امین پور
«راهی که قیصر گشود» | گفت‌وگوی Khamenei.ir با علی‌محمد مؤدب
در سالگرد درگذشت مرحوم قیصر امین‌پور
«راهی که قیصر گشود» | گفت‌وگوی Khamenei.ir با علی‌محمد مؤدب
 بی‌بال... پرید! | یادداشتی از پرستو علی عسگرنجاد
ویژۀ هشتم آبان، سالروز درگذشت قیصر امین پور
بی‌بال... پرید! | یادداشتی از پرستو علی عسگرنجاد
۴۰ شعر از «زیباترین سروده‌ها در سوگ قیصر امین‌پور»
ویژۀ هشتم آبان، سالروز درگذشت قیصر امین‎پور
۴۰ شعر از «زیباترین سروده‌ها در سوگ قیصر امین‌پور»
عطا و لقای قیصر در شعر نیمایی | یادداشتی از امیررضا یزدانی
ویژۀ هشتم آبان، سالروز درگذشت قیصر امین‎پور
عطا و لقای قیصر در شعر نیمایی | یادداشتی از امیررضا یزدانی
شعر دیگری از قیصر امین‎پور برای اول مهر
به مناسبت هفتۀ دفاع مقدس و بازگشایی مدارس:
شعر دیگری از قیصر امین‎پور برای اول مهر
رسم اخوانیه
شعرهای قیصر امین‎پور و سیدحسن حسینی برای هم
رسم اخوانیه
همراه با قیصر امین‎پور، از اراک تا زنجان، کاشمر، اهواز و شهرکرد
گزارش ویژۀ شهرستان ادب از حضور اشعار قیصر امین‎پور در ذهن شاعران جوان
همراه با قیصر امین‎پور، از اراک تا زنجان، کاشمر، اهواز و شهرکرد
شعر «مرگ بر آمریکا ۹۳» که به قیصر امین‎پور تقدیم شد
با صدای حاج صادق آهنگران و ترانه‎ی محمدمهدی سیار
شعر «مرگ بر آمریکا ۹۳» که به قیصر امین‎پور تقدیم شد
اگر دیر نشده باشد
یادداشتی از رضا زنگنه
اگر دیر نشده باشد
ده کتاب شعر پیشنهادی برای ماه محرم
پیشنهاد شهرستان ادب برای ایام شهادت امام حسین
ده کتاب شعر پیشنهادی برای ماه محرم
شعر بی دروغ
شعری از قیصر امین‎پور
شعر بی دروغ
بوی ماهِ مهر
غزلی از قیصرامین‎پور
بوی ماهِ مهر
سعدیِ روزگار یا قیصرِ زمانه؟
یادی از قیصر امین پور در سالروز تولدش
سعدیِ روزگار یا قیصرِ زمانه؟
غزل قیصر امین پور برای امام خمینی
غزلی از قیصر امین پور
غزل قیصر امین پور برای امام خمینی
دو شعر با موضوع آرمان مقدس قدس
از استاد علی معلم دامغانی و زنده یاد قیصر امین پور
دو شعر با موضوع آرمان مقدس قدس
اين جزر و مد چيست كه تا ماه مي‌رود؟
غزلی از قیصر امین پور برای شب نوزدهم رمضان
اين جزر و مد چيست كه تا ماه مي‌رود؟
جشن تولد پنجاه‌وچهار سالگی قیصر امین‌پور برگزار می‌شود
به همت فرهنگسرای انقلاب اسلامی و همکاری شهرستان ادب
جشن تولد پنجاه‌وچهار سالگی قیصر امین‌پور برگزار می‌شود
سیری در سلوک شعری زنده‌یاد قیصر امین‌پور
مقاله ای از دکتر محمدرضا روزبه
سیری در سلوک شعری زنده‌یاد قیصر امین‌پور